Yazarların nezdinde yazdıklarının müşterisi sayılan okuyucu, “müşteri daima haklıdır” düsturunca kabul görmeli, ısmarlama değil alıcısına/okuyucusuna göre yazmalı, onların iletişim ve eleştirilerine açık olmalıdır. Bunu daha önce de ifade etmiştim.
Eğer, Muğla Milas’tan topograf meslekli emekli Mustafa Yapıcı, yazdıklarımı okuyor, takip ederek beğenisini ifade ediyor ve bir takım dokümanlar gönderip Baltalı Kapı’yı da yazmamı öneriyorsa; “başım gözüm üstüne!” deyip talebini samimi olarak karşılamak ve diğer okuyucularımla paylaşmak düşer. Hele ki başlığımız kapı konusunda ise…
Daha ne çok kapılarımız var!
Milas’ı gördüm. Kuzey yönündeki antik kapısı MÖ II. Yy da yapılmış olup kilit taşı üzerindeki balta kabartmasından adını almaktadır.
Milas Arkeoloji Müzesi kayıtlarına göre kapı üzerindeki Labrys denilen çift ağızlı balta kabartması ile ilk çağdan günümüze kalan bu kültür eseri; gerçekten Milas’ın sembolü olabilecek değerdedir.
Kültür ve Turizm Bakanımız Ersoy’un 2023 baharına müjdelediği Ankara Kültür Yolu Festivalinden, Ankara Kapıları başlıklı yazımda söz etmiştim. Bu Festival etkinliğinin ilham ve tarihi dayanağı, sanırım Milas Baltalı Kapıdan kaynaklanıyor. Zira Mylasa / Milas şehrinde antik çağlarda baş tanrı adına Zeus Labrandos Yol Festivali yapılır ve festivalde kutsal yolun güzergâhındaki Baltalı Kapı büyük önem arz etmektedir.
Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer, denilmiştir. Hayal ediniz! Bu festival öyle günümüzdeki gibi bağbozumu, kiraz festivali ya da domates festivaline benzemez! Tam bir kültür etkinliği…
Antik çağda Karya denilen bu yörede, bembeyaz Sodra dağı mermeri, dönemindeki ince işçiliği, çok üstün sanat anlayışı ve eşsiz zafer takı görüntüsü ile yapılmış olan Baltalı Kapı, günümüzde bile gönüllere heyecan, zevklere hayranlık, akıllara durgunluk vermektedir.
Coğrafyacı Strabon Milas’ın en eski tarihini, yine o eski çağlarda yazmıştır. Karya’nın merkezi sayılan Tapınaklar Şehri Milas’ın, Pers Satrap lığı olarak Tiran Oliates tarafından yönetildiği Altın Çağlardan söz edip Maussolos (Mavsolos) döneminden bahsetmektedir. Bu Mavsolos, Dünyanın 12 Harikasından biri sayılan mezarı ile ünlenmiştir.
Milas için bilahare yönetime gelen Romalı valinin “Eğer bu şehri kuranın hiç korkusu yoksa utanması da mı yoktu” diye düzlüğe kurulmuş olan Milas’ın savunma zafiyetini söylediği rivayet olunur.
Tarihte Roma, İskender, Mısır, Suriye ve Rodos egemenliğine giren Milas; Menteşe oğulları tarafından Türk hâkimiyetine alınmış, 1425 yılında Osmanlıların eline geçmiştir.
Tarihi Halikarnas/Bodrum ile birleşen Milas, halıları ile de ünlenmiştir.
Baltalı Kapı ile de ilintili olan su kemerleri ise Bizans döneminde yapılmış, Avgustus ve Tanrıça tapınakları da yine Hristiyan Bizans’ın Pagan din ve kültürüne düşmanlığı ile Milas’tan yok edilmiştir.
Cami ve kervansaray yapılarında antik döneme ait taş, mermer, kaide, sütun gibi pek çok malzemenin kullanıldığı gözlemlenmektedir. Bizans dönemi yapıları gibi Türk İslam yapılarında da antik eser tahribatının sürdüğü anlaşılmıştır.
Nasılsa kalabilmiş şehirdeki Baltalı Kapı! Pagan, Hristiyan ve İslam medeniyetinin çatışma alanı Milas…
*** Köşe Yazarlarımız İLESAM (Türkiye İlim ve Edebiyat Eseri Sahipleri Meslek Birliği) üyesidir ve telif hakları İLESAM tarafından korunmaktadır. Köşe Yazarlarımızın yazıları izinsiz olarak kopyalanamaz ve başka bir yerde yayınlanamaz. İzin almadan yazıları kopyalayıp başka yerde yayınlayanlar, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri kanunu kapsamında İLESAM'ın kendilerine açaçağı maddi tazminat davasını kabul etmiş sayılır.